دوره زن و سینما

رزومه استاد امامی: دکتر سید مجید امامی، استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه فرهنگ، ارتباطات و مطالعات اجتماعی است. دکتر امامی دارای دکترای فرهنگ و ارتباطات از دانشگاه امام صادق‌(ع) است و در زمینه‌هایی مانند سیاست‌گذاری فرهنگی، رسانه، هویت و مطالعات زن و خانواده فعالیت‌های علمی گسترده‌ای دارد. از او مقالات و آثار متعددی در حوزه فرهنگ و دین، تبلیغ دینی، سبک زندگی اسلامی و نقش رسانه در تحولات فرهنگی منتشر شده است.

https://isu.ac.ir/cv/184/
 

:توضیحاتی درباره این سرفصل

در این درس به بررسی جایگاه و بازنمایی زن در سینما، به‌ویژه در سینمای غرب و ایران، پرداخته می شود و تحلیلی نظری و تاریخی از چگونگی تصویرسازی زن در این هنر ارائه می شود. زن از ابتدای پیدایش سینما حضوری پررنگ اما اغلب ابزاری داشته است؛ به‌گونه‌ای که در بسیاری از آثار، به عنوان عنصر جذابیت و موضوع میل مردانه به تصویر کشیده شده است. سینما به‌عنوان رسانه‌ای فرهنگی، نه تنها بازتاب‌دهنده‌ی نگاه جامعه به زن بلکه شکل‌دهنده‌ی آن نیز بوده است.

در سینمای غرب، به‌ویژه هالیوود، زن عموماً در قالب کلیشه‌هایی چون زیبایی، اغواگری، قربانی یا ابزار لذت به نمایش درآمده است. این نوع بازنمایی حاصل ساختار مردسالار فرهنگ غرب دانسته می‌شود. جریان‌های فمینیستی با نقد این وضعیت کوشیده‌اند تصاویری تازه از زن ارائه دهند و مفاهیمی چون کرامت، عاملیت و هویت مستقل زنانه را وارد تحلیل سینمایی کنند.

در میان گرایش‌های فمینیستی، دیدگاه‌های لیبرال، رادیکال و روان‌کاوانه هر یک با رویکردی متفاوت، بازنمایی بدن، میل و نقش اجتماعی زن را در فیلم‌ها مورد واکاوی قرار داده‌اند. این جریان‌ها تلاش داشته‌اند با نقد زبان بصری مردمحور، حضور زن را از وضعیت ابژه‌بودن به سوژه‌بودن ارتقا دهند.

در سینمای ایران، تصویر زن در دوران پیش از انقلاب بیشتر بر پایه‌ی جاذبه‌ی ظاهری و روابط عاطفی سطحی شکل گرفته بود، اما پس از انقلاب اسلامی، نگاه به زن به‌تدریج اخلاقی‌تر، اجتماعی‌تر و معنوی‌تر شد. با این حال، چالش میان سنت و مدرنیته و نگاه مردانه در برخی آثار همچنان مشاهده می‌شود.

سینما هم آینه‌ی جامعه است و هم عامل شکل‌دهنده‌ی فرهنگ. اصلاح نگاه سینما به زن نیازمند درکی عمیق از جایگاه او در دین، فرهنگ و هنر است تا بتوان الگویی تازه و انسانی از زنانگی بر پایه‌ی کرامت و هویت فرهنگی ارائه کرد.

سرفصل ها:
*    تاریخچه سینما
*    زن و سینمای غرب ( با محوریت سینمای هالیوود )
*    نمود فمینیسم لیبرال در سینما
*    اخلاق جنسی ، زن و سینما
*    پدرسالاری، زن و سینما
*    سبک زندگی، زن و سینما
*    زن در سینمای پیش از انقلاب
*    زن در سینمای بعد از انقلاب
*    و ...