دوره زن در اسناد بین الملل

رزومه استاد علاسوند: دکتر فریبا علاسوند، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده و از استادان برجسته حوزه علمیه قم است. او از برترین متخصصان حوزه مطالعات زنان و خانواده، فمینیسم و نقد اسناد بین‌المللی مرتبط با زنان به شمار می‌رود. آثار متعددی از  وی در زمینه های زن در اسلام، عدالت جنسیتی، اندیشه علامه طباطبایی و تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های فمینیستی منتشر شده است

 https://wfrc.ac.ir/fa/Faculty/6

:توضیحاتی درباره سرفصل

بحث زن در اسناد بین‌الملل به بررسی جایگاه و بازنمایی زنان در معاهدات و کنوانسیون‌های جهانی می‌پردازد و از پویاترین حوزه‌های مطالعات معاصر است. از اوایل قرن بیستم با آغاز تغییر قوانین و اعطای حق رأی به زنان، موضوع زن به مسئله‌ای جهانی تبدیل شد و در سازمان‌های بین‌المللی، به‌ویژه سازمان ملل، جایگاهی رسمی یافت. تأسیس کمیسیون مقام زن و نام‌گذاری سال‌های ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۵ به‌عنوان «دهه زن» نقطه عطفی در این روند بود.

اعلامیه رفع تبعیض علیه زنان (۱۹۶۹) و کنوانسیون CEDAW (۱۹۷۹) از مهم‌ترین اسناد این حوزه‌اند که اصول برابری و رفع تبعیض جنسیتی را مطرح کردند. با این حال، کلی‌گویی و تفسیرپذیری این متون زمینه را برای ورود مفاهیم تازه‌ای مانند جنسیت فرهنگی (جندر) و مسائل مربوط به آزادی‌های جنسی فراهم ساخت. در ادامه، سند پکن و برنامه‌های مشابه به‌عنوان طرح‌های اجرایی توانمندسازی زنان تصویب شدند و بر سیاست‌گذاری‌های جنسیتی کشورها تأثیر گسترده گذاشتند.

دیدگاه اسلامی این جریان را به‌سبب بی‌توجهی به دین، خانواده و تفاوت‌های طبیعی زن و مرد مورد نقد قرار می‌دهد و آن را تلاشی برای ترویج الگوی زن غربی می‌داند. در ایران نیز پژوهش‌هایی با رویکرد تحلیلی و انتقادی، اسناد مادر همچون CEDAW و سند نایروبی را بررسی کرده‌اند. موضوعاتی چون خشونت، آموزش جنسی و نقش زنان در توسعه در این اسناد مطرح شده و اغلب با مبانی فمینیستی و سکولار پیوند خورده‌اند.

در جمع‌بندی، روند پرداختن به زن در اسناد بین‌الملل از دغدغه‌های حقوق بشری آغاز شد اما به تدریج به عرصه‌ای فرهنگی و سیاسی برای بازتعریف هویت زن و خانواده در چارچوب ارزش‌های غربی بدل گردید.

:سرفصل ها

*    مروری بر اسناد و ساختارهای سازمان ملل متحد

*    تاریخچه ای از زنانه شدن مسائل در سازمان ملل متحد  

*    مفاد و محتواي کنوانسیون رفع تبعيض علیه زنان

*    تحلیل بندهای کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان

*    بررسی برخی از ابعاد و اهداف سند 2030

*    بررسی سند اقدام پکن