دوره رویکرد انتقادی

 :توضیحاتی درباره سرفصل

در این درس، اندیشه‌های شش متفکر شاخص بررسی می‌شود : نصر حامد ابوزید، محمد عابد الجابری، محمد ارکون، عبدالمجید شرفی، محمد مجتهد شبستری و اسما بارلاس. هرکدام از این متفکران با نگاهی متفاوت، سنت دینی را نقد کرده و تلاش کرده‌اند تا میان آموزه‌های دینی و مقتضیات جهان مدرن پیوندی برقرار کنند. در دیدگاه ابوزید، تأکید بر عقل و تاریخ‌مندی قرآن موجب برداشت‌های نو از مفاهیمی مانند قوامیت و ارث شده است. الجابری با تمرکز بر «مقاصد شریعت» بر تغییر احکام متناسب با شرایط اجتماعی جدید تأکید دارد. ارکون و شرفی با الهام از هرمنوتیک و علوم انسانی، بر بازخوانی دین از منظر تاریخی و اجتماعی تأکید می‌کنند، در حالی که شبستری با نگاهی درون‌دینی و زبان‌شناختی، وحی را تجربه‌ای انسانی تفسیر می‌کند. اسما بارلاس نیز از دیدگاهی فمینیستی به بازتعریف مفهوم عدالت و برابری در قرآن پرداخته است.

رویکرد انتقادی، با وجود نقد سنت، درصدد طرد دین نیست بلکه می‌کوشد با استفاده از عقلانیت، تجربه و علوم انسانی، فهمی نو از متون مقدس به دست دهد. این مجموعه ضمن طرح نقدهای بنیادین بر هر دیدگاه، بر ضرورت بازخوانی روشمند و اجتهادی دین در زمینه مسائل زنان تأکید می‌کند تا توازن میان اصالت دینی و عدالت اجتماعی برقرار شود.