دوره فلسفه حقوق زن در اسلام

رزومه استاد علاسوند: دکتر فریبا علاسوند، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده و از استادان برجسته حوزه علمیه قم است. او از برترین متخصصان حوزه مطالعات زنان و خانواده، فمینیسم و نقد اسناد بین‌المللی مرتبط با زنان به شمار می‌رود. آثار متعددی از  وی در زمینه های زن در اسلام، عدالت جنسیتی، اندیشه علامه طباطبایی و تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های فمینیستی منتشر شده است.

https://wfrc.ac.ir/fa/Faculty/6

:توضیحاتی درباره سرفصل

در این درس  به تبیین مبانی نظری و فلسفی حقوق زن در چارچوب اندیشه اسلامی پرداخته می شود. در آغاز، با اشاره به نگاه‌های مختلف نسبت به جایگاه زن در تاریخ اندیشه، بیان می‌شود که اسلام بر پایه‌ی اصل کرامت انسانی، زن و مرد را در گوهر وجودی برابر می‌داند و تفاوت‌های میان آنان را ناشی از حکمت الهی و نقش‌های متفاوت در زندگی اجتماعی و خانوادگی تفسیر می‌کند. در این نگاه، عدالت نه به معنای یکسانی در همه شئون، بلکه به معنای تناسب میان حقوق، مسئولیت‌ها و توانایی‌هاست.

در ادامه، نسبت میان فطرت و شریعت در تبیین حقوق زن توضیح داده می‌شود. احکام مربوط به زنان در اسلام بر پایه‌ی شناخت از فطرت انسانی و نیازهای واقعی زن و مرد استوار است. فقه اسلامی در این حوزه، با هدف حفظ تعادل در روابط خانوادگی و اجتماعی، حقوق متقابل زن و مرد را تنظیم کرده است. در حوزه‌هایی مانند ارث، نفقه، ولایت و قضاوت، تفاوت‌های موجود نه بر اساس ارزش‌گذاری انسانی بلکه بر پایه‌ی کارکردهای متفاوت اجتماعی و خانوادگی هر جنس تبیین می‌شود.

در بخش فلسفی، دیدگاه اسلام در برابر مکاتب غربی مورد مقایسه قرار می‌گیرد. برخلاف نگرش سکولار که بر استقلال مطلق فرد تأکید دارد، در تفکر اسلامی انسان موجودی اجتماعی و مسئول در برابر خداوند است و حقوق او در پیوند با تکالیف و مصالح عمومی تعریف می‌شود. این رویکرد، کرامت زن را در ارتباط با خانواده، تربیت نسل و نقش تمدنی او در جامعه معنا می‌کند.

در جمع‌بندی، فلسفه حقوق زن در اسلام بر سه اصل بنیادین استوار است: کرامت ذاتی انسان، عدالت مبتنی بر تناسب و نقش تکمیلی زن و مرد در ساختار اجتماعی. این نظام حقوقی با هدف تأمین تعادل در روابط انسانی و صیانت از بنیان خانواده طراحی شده و با حفظ تفاوت‌های طبیعی، بر برابری در ارزش و مسئولیت تأکید دارد. چنین نگاهی الگویی متوازن از آزادی، عدالت و کرامت زن در جامعه اسلامی ارائه می‌دهد.

سرفصل ها:
*    نظام مندی آموزه های دین
*    جامعیت در توجه به سه سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی
*    نظریه حقوق قراردادی
*    مبانی جاودانگی دین اسلام
*    غرض از آفرینش دو جنس
*    طبیعت گرایی در حقوق غربی
*    و ...