دوره اقتصاد و خانواده

رزومه استاد زعفرانچی: دکتر لیلا سادات زعفرانچی، دکترای اقتصاد از دانشگاه علامه طباطبایی و عضو هیئت علمی پژوهشکده اقتصاد در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با رتبه استادیار است

حوزه‌های تخصصی او اقتصاد خانواده، الگوهای اقتصادی خانوار و ... است. او هم اکنون عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان است.

او دارای آثار پژوهشی متعددی نظیر  کتاب «بررسی تأثیر زنان بر مدیریت مخارج مصرفی خانوار شهری» و مقالات متعدد درباره اشتغال زنان، عرضه نیروی کار خانوار و الگوهای اقتصادی خانوار است

https://B2n.ir/sn1812

:توضیحاتی درباره این سرفصل

در این نوشتار با عنوان اقتصاد و خانواده، رابطه میان ساختار خانواده و نظام اقتصادی با تأکید بر نقش متقابل آن‌ها در شکل‌گیری الگوهای مصرف، تولید و تقسیم کار بررسی می‌شود. خانواده به‌عنوان یک نهاد اجتماعی و اقتصادی، نه‌تنها محل تأمین نیازهای عاطفی و تربیتی اعضاست، بلکه در تخصیص منابع، تصمیم‌گیری‌های مالی و توزیع درآمد نیز نقش بنیادین دارد. در این نگاه، رفتار اقتصادی خانواده حاصل ترکیب عوامل فرهنگی، اجتماعی و روانی است و صرفاً به مبادله پولی محدود نمی‌شود.

از دیدگاه کلاسیک، خانواده واحدی، واحد و هماهنگ فرض می‌شد که در آن تصمیم‌گیری‌ها بر اساس منافع جمعی انجام می‌گیرد، اما نظریه‌های نئوکلاسیک و جدیدتر، به تحلیل‌های دقیق‌تری درباره قدرت تصمیم‌گیری، نقش جنسیت، و تعامل اعضای خانواده در تخصیص زمان، کالا و درآمد می‌پردازند.

در رویکردهای جدید، خانواده به‌عنوان محیطی پویا در نظر گرفته می‌شود که در آن ترجیحات و منافع اعضا متفاوت است و تصمیم‌ها از طریق فرایند چانه‌زنی و تعامل شکل می‌گیرد. نظریه‌های «واحدی» جای خود را به مدل‌های «جمعی» داده‌اند که در آن، رفتار اقتصادی نتیجه توافق یا رقابت میان اعضاست. به‌ویژه، جایگاه زنان در اقتصاد خانواده و نقش آنان در تولید غیررسمی، مدیریت مصرف و تربیت فرزندان از عوامل تعیین‌کننده در تحلیل‌های جدید شناخته می‌شود.

پیوند میان اقتصاد و خانواده در حوزه‌هایی چون ازدواج، فرزندآوری، تربیت نسل و توزیع منابع مادی آشکار می‌گردد؛ به‌طوری که تحولات اقتصادی مانند تورم، اشتغال یا تغییر الگوهای مصرف، به‌طور مستقیم بر پایداری خانواده و کیفیت روابط اعضا اثر می‌گذارد.

در نهایت، خانواده در این تحلیل، نه صرفاً نهادی وابسته به اقتصاد، بلکه سازنده و شکل‌دهنده آن تلقی می‌شود؛ زیرا ارزش‌های اخلاقی، فرهنگ کار و الگوهای مصرف از درون خانواده به جامعه و اقتصاد کلان منتقل می‌گردد و نقش آن در توسعه انسانی و اقتصادی جامعه بنیادی است.

سرفصل ها:
*    تاریخچه علم اقتصاد خانوار
*    رویکرد نئوکلاسیک در حوزه اقتصاد خانوار
*    تخصیص زمان و کالاها در طول زمان
*    ازدواج، زاد و ولد و خانوار
*    ارتباط میان کمیت و کیفیت فرزندان
*    مروری بر مطالعات بین المللی انجام شده در حوزه مصرف
*    جنسیت و مصرف
*    جنسیت و منابع خانوار
*    و ....