دوره رویکرد راهبردی به الهیات جنسیتی

رزومه استاد زیبایی نژاد: حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا زیبایی‌نژاد،  دارای مدرک سطح 4 حوزه در رشته اصول و عقاید و رئیس پژوهشکده زن و خانواده و استاد حوزه علمیه قم است. او از سال 77 به طور تخصصی در حوزه زن و خانواده  مشغول به پژوهش، تالیف و تدریس شده و تالیفات متعددی در زمینه مطالعات زنان، خانواده و نظام تربیتی جنسیت محور و ... ارائه کرده است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی، مقالات و کتاب‌های متنوعی در حوزه خانواده، فقه، تعلیم و تربیت و مطالعات اجتماعی نگاشته‌است

https://wfrc.ac.ir/fa/Faculty/7
    
این دوره با عنوان «رویکرد راهبردی به الهیات جنسیتی»، به بررسی عمیق مبانی نظری مسائل زنان و خانواده از منظر دینی می‌پردازد. ابتدا سه رویکرد کلی در مواجهه با این مسائل تفکیک می‌شود: رویکرد «توسعه‌گرا» که متأثر از ادبیات مدرن و به دنبال برابری جنسیتی است، رویکرد «اصول‌گرا» که بر تناسب جنسیتی و حفظ احکام فقهی تأکید دارد، و رویکرد «راهبردی» که نزاع را عمیق‌تر و در سطح «عقلانیت» می‌داند.
محور اصلی بحث، تبیین مفهوم «عقلانیت» به عنوان دستگاه معرفتی، ارزشی و رفتاری است که حول یک «مفهوم مرکزی» شکل می‌گیرد. در عقلانیت توحیدی، مفهوم مرکزی «توحید ربوبی» (پذیرش راهبری خدا) است که به همه مفاهیم دیگر (مانند آزادی، عدالت، موفقیت) معنا و جهت می‌دهد. در مقابل، عقلانیت مدرن با مفهوم مرکزی «فردگرایی» و شادکامی فردی قرار دارد که این دو در تقابل دائمی هستند. نویسنده تأکید می‌کند که تقلیل دین به فقه و احکام، بدون توجه به بینش‌ها و گرایش‌ها، جامعه‌ای قانون‌زده و بی‌روح ایجاد می‌کند و زمینه را برای نفوذ عقلانیت رقیب فراهم می‌سازد.
در بخش‌های دیگر، به مباحثی چون رابطه تشریع و تکوین، تمایزات و نقش‌های جنسیتی، اهمیت خانواده، تعدد زوجات و امر جنسی پرداخته می‌شود. دیدگاه سوم معتقد است تمایزات تکوینی زن و مرد منشأ تفاوت در نقش‌ها و حقوق می‌شود، اما این تمایزات به معنای برتری ارزشی نیست و هدف نهایی هر دو، رسیدن به کمال انسانی است. در نهایت، بر ضرورت طراحی الگوی بومی و تمدنی مبتنی بر عقلانیت توحیدی تأکید می‌شود که در آن خانواده به عنوان گفتمان مسلط، محور تمام سیاست‌گذاری‌ها قرار گیرد

:سرفصل ها

 *  سه رویکرد در مواجهه با حقوق زنان در ذیل گفتمان انقلاب (توسعه گرا؛ اصولگرا یا اجتهادگرا؛ راهبردی) 

*  «تبیین معنایی «الهیات

*  «تبیین «مفهوم مرکزی

*  نظام اولویت ها

*  خصلت شبکه ای در نظام معنایی

*  تطبیق توجه به خصلت های شبکه ای در نظام معنایی بر موضوع خانواده

*  مروری بر کارکردهای مفهوم مرکزی در اندیشه ی اسلامی

*  درآمدی بر معنای عقل

*  «تبیین «اراده، فطرت، روح و عقل

*  تعقل؛ مراحل بهکارگیری عقل به کمک اراده

* عقلانیت؛ فرآیند ایجاد دستگاه معرفتی

*  جامعه آرمانی توحیدی

*  الگوی راهبری اسلامی

*  لزوم تمایزگذاری بین نظام و الگو

*  نظام تربیت؛ سیالیتها و ثباتها

*  متربی به مثابه کنشگر فعال

*  خصلتها و وجوه چندگانه ی تربیت

*  محیط پایدار و تعلق خاطر به آن

*  اتصال عرصه های تربیت و حیات

*  اصالت جسم و روح در نگاه دینی

*  متربی به مثابه کنشگر فعال؛ تلاش در مسیر هویت یابی متربی

*  یکسویه نبودن جریان تربیت و راهبری

*  نظام راهبری و تربیت تحولگرا

*  ارزش های برساخته ی اخلاقی از منظر لیبرالیسم

*  ارزش های ثابت اخلاقی در ادبیات دینی

*  غیریت سازی و مرزبندی

*  بازنمایی ها، روایت ها و کلان روایت ها

*  برساخت ها

*  بازنمایی ها

*  روایت ها و کلان روایت ها

*  تطبیق مباحث بر حوزه ی زنان و خانواده

*  احکام راهبری اجتماعی

*  دیدگاه اول: رابطه حداکثری تکوین و تشریع

*  دیدگاه دوم: هماهنگی تشریع با تکوین

*  نقد دیدگاه اول

*  لزوم توجه به الهیات حرکت آفرین و امیدبخش

*  شاخص ها و آثار فرهنگ تن آسایی

*  تطبیق مباحث بر حوزه ی زنان و خانواده

*  بررسی خلقت آدم و حوا در متون دینی

*  بررسی تصویر زنانگی و مردانگی

*  بحثی بر قاعده ی علت و معلول

*  بررسی ثبات یا تحول در نظام تکوین

*  مبانی تحول در تکوین در غرب

*  فلسفه زوجیت

*  تکمل های بر بحث خلقت آدم و حوا

*  برابری انسانی و ارزشی زن و مرد

*  دیدگاه های مختلف درباره ی حقیقت انسان

*  نقد و بررسی دیدگاه آیتالله جوادی آملی؛ آیا روح جنسیتبردار نیست؟

*  بررسی ثابت یا سیال بودن جنسیت

*  مصادیق تمایزات تکوینی

*  بررسی دیدگاههای مختلف درباره نقصان عقل در زنان 

*  ساحت های تمایز عقلی

*  تمایز در نقش ها

*  تکمله ای بر دیدگاه علامه طباطبایی در بحث تمایزات تکوینی

*  ضرورت توازن بینش ها، گرایش ها و رفتارها

*  مشارکت اجتماعی

*  توجه به اهمیت خانواده در نگاه دینی

*  کارکردهای خانواده در نگاه دینی

*  دیدگاه­های مختلف درباره­ی تمایز نقش­ها

*  نظام نقش­ها از دیدگاه اسلام

*  تمایز حقوقی

*  بررسی مباحث زنان و خانواده در دو عقلانیت دینی و مدرن

*  اهمیت نظام تربیت در کارآمدی دیدگاه دین به مسائل زنان و خانواده 

*  پیشینه ی برابری جنسیتی

*  تصویر زن در خانواده در آیینه ی روایات

*  بررسی نقش¬های خانوادگی در آیینه¬ی روایات

*  تعدد زوجات

*  آثار تعدد زوجات

*  بررسی منع تعدد زوجات برای زنان

*  دو نکتهی تکمیلی در باب آثار تعدد زوجات

*  تقویت فرهنگ حمایت­گری و فتوت در جامعه در کنار فرهنگ تعدد زوجات

*  تعدد زوجات؛ ضرورتی اجتماعی؟

*  «بررسی عبارت «ازدواج؛ اتحاد جان­ها

*  تقلیل مباحث به صرورت­های فردی

*  استحکام خانواده

*  عناصر استحکام خانواده

*  «بررسی معنای «معاشرت به معروف

*  امر جنسی

*  وجوه اهمیت امر جنسی

*  اهمیت و اهداف تربیت جنسی

*  فهم تولی و تبری در اهداف تربیت جنسی

*  خویشتن­داری ثانویه

*  امر جنسی؛ ترکیب امر طبیعت­بنیاد و امر فرهنگی

*  خط رضایت­مندی جنسی

*  نظام دین برای هدایت بشر

*  مختصات جهان امروز و اهمیت توجه به آن در فهم مسائل

*  اهمیت روایت از دین در دنیای امروز

*  بررسی لایه­های مختلف تحولات

*  رواج مدرنیته ­ی گسست در ایران

*  تاثیر تحولات قوانین بر استحکام خانواده

*  کارکردهای 9 گانه خانواده از منظر علوم اجتماعی

*  تشکیل خانواده در بینش قرآن و عترت

*  خانواده محور اصلی همه قوانین و مصوبات

*  ایجاد جامعه خانواده محور بر پایه الگوی اسلامی

*  تقسیمات ولایت به اعتبار کیفیت تصرف ولی

*  ولایت اختیاری و اجباری