دوره عدالت جنسیتی - آقای زیبایی نژاد

رزومه استاد زیبایی نژاد: حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا زیبایی‌نژاد،  دارای مدرک سطح 4 حوزه در رشته اصول و عقاید و رئیس پژوهشکده زن و خانواده و استاد حوزه علمیه قم است. او از سال 77 به طور تخصصی در حوزه زن و خانواده  مشغول به پژوهش، تالیف و تدریس شده و تالیفات متعددی در زمینه مطالعات زنان، خانواده و نظام تربیتی جنسیت محور و ... ارائه کرده است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی، مقالات و کتاب‌های متنوعی در حوزه خانواده، فقه، تعلیم و تربیت و مطالعات اجتماعی نگاشته‌است

https://wfrc.ac.ir/fa/Faculty/7

:توضیحاتی درباره این سرفصل

عدالت جنسیتی در این نوشتار به‌عنوان یکی از اصول بنیادین در نظام فکری و اجتماعی اسلام تبیین شده و تفاوت آن با مفهوم برابری جنسیتی در اندیشه‌های مدرن توضیح داده می‌شود. عدالت در این نگاه، صرفاً مفهومی حقوقی یا سیاسی نیست، بلکه قاعده‌ای الهی و اخلاقی است که بر هماهنگی، توازن و تناسب در آفرینش و در روابط انسانی دلالت دارد. در نظام اسلامی، عدالت زمانی تحقق می‌یابد که هر فرد در جایگاه واقعی خود قرار گیرد و متناسب با ظرفیت‌ها، مسئولیت‌ها و استعدادهای خویش از حقوق برخوردار شود. بر همین اساس، عدالت جنسیتی در اسلام به معنای حذف تفاوت‌ها یا یکسان‌سازی نقش‌ها نیست، بلکه ناظر بر ایجاد توازن میان حقوق و تکالیف زن و مرد است تا هر دو بتوانند در مسیر رشد انسانی و اجتماعی خویش به کمال برسند.

در تبیین فلسفی این مفهوم، عدالت با مفهوم توازن و نظم در خلقت پیوند می‌یابد. آفرینش زن و مرد بر پایه‌ی حکمت الهی و تفاوت‌های طبیعی بنا شده است؛ این تفاوت‌ها به معنای برتری یا کاستی نیست، بلکه لازمه‌ی تکامل و استمرار حیات انسانی است. در نگاه اسلامی، زن و مرد دو بعد مکمل از حقیقت انسان‌اند و هیچ‌یک بدون دیگری معنا و کمال نمی‌یابند. عدالت در این چارچوب، به‌جای برابری شکلی، بر هماهنگی در نقش‌ها و برابری در کرامت انسانی تأکید دارد.

از سوی دیگر، در تحلیل اجتماعی، عدالت جنسیتی زمانی پایدار خواهد بود که نظام فرهنگی و حقوقی جامعه، تفاوت‌های طبیعی زن و مرد را به رسمیت بشناسد و بر پایه‌ی آن، فرصت‌های متناسب برای رشد و مسئولیت فراهم آورد. در این رویکرد، مشارکت اجتماعی و علمی زنان باید در راستای تحقق هویت انسانی و نقش‌های اصیل آنان معنا یابد، نه بر اساس الگوهای تقلیدی از نظام‌های غربی. تحقق عدالت جنسیتی در جامعه اسلامی نیازمند نگاهی جامع به انسان، خانواده و جامعه است؛ نگاهی که ضمن پاسداشت تفاوت‌ها، بر اشتراک زن و مرد در کرامت، ارزش انسانی و امکان تعالی تأکید دارد.

عدالت جنسیتی در اسلام الگویی متعادل از روابط انسانی را ارائه می‌دهد؛ الگویی که نه بر اساس تقابل زن و مرد، بلکه بر مبنای همکاری، تفاهم و تکمیل یکدیگر استوار است. چنین نگاهی عدالت را از سطح برابر‌سازی ظاهری به سطح عدالت واقعی و الهی ارتقا می‌دهد؛ عدالتی که همه‌ی ابعاد وجودی انسان، اعم از عقل، احساس، جسم و روح را در نظر می‌گیرد و زمینه‌ی شکوفایی متوازن هر دو جنس را در عرصه فردی و اجتماعی فراهم می‌سازد.

سرفصل ها:
*    عدالت از دیدگاه فلاسفه کلاسیک
*    رویکرد لیبرالیستی به موضوع عدالت
*    شبکه ای بودن مفهوم عدالت
*    فراقاعده بودن عدالت
*    لزوم توجه به عدالت در اجرای احکام
*    نسبت عدالت و احسان
*    تبعیت احکام از مصالح و مفاسد
*    و ...